Nauka języków słowiańskich jest nieco łatwiejsza dla Polaków ze względu na pewne podobieństwa w zakresie leksyki. Trzeba jednak być ostrożnym, bowiem pewne słowa, pozornie brzmiące identycznie jak w języku polskim, mogą mieć inne znaczenie.W tym wpisie wyjaśniamy, czym są tzw. fałszywi przyjaciele w języku rosyjskim oraz podajemy popularne przykłady!
Język rosyjski – fałszywi przyjaciele
Podobnie brzmiące słowa sprawiają, że Polacy czasami nawet są w stanie zrozumieć kontekst wypowiedzi w języku rosyjskim. O ile często znajome słowa rzeczywiście oznaczają to samo, trzeba uważać na tzw. fałszywych przyjaciół – określenie to odnosi się do słów, które w dwóch językach mają podobną pisownię i/lub wymowę, ale ich znaczenie jest zupełnie inne. Zjawisko to jest szczególnie kłopotliwe, ponieważ może przyczyniać się do wielu nieporozumień.
„Fałszywi przyjaciele” często prowadzą do zabawnych sytuacji. Niechcący można wprawić w zakłopotanie swoich gości, jak np. w tej historii:
Na międzynarodowym obozie studenckim w Moskwie, grupa polskich studentów została zaproszona do mieszkania koleżanki Nataszy. Gdy weszli do salonu, gospodyni wskazała na kanapę i zachęciła: „Садитесь на диван!” [Sadites’ na divan]. Polscy studenci bardzo się zdziwili, tym bardziej, że na podłodze nie było żadnego dywanu. Wtedy jeden z nich, który lepiej zna rosyjski, wyjaśnił że „диван” [divan] to po rosyjsku kanapa, a nie dywan.
Przypadkowe podobieństwo słów niekiedy wywołuje też skojarzenia z zabawnymi czy nieprzyzwoitymi sprawami, jak np. w tym przykładzie:
Podczas przerwy na papierosa przed biurowcem w Warszawie, Siergiej, rosyjski programista pracujący na wymianie, podszedł do kolegi Marka i zapytał: „У тебя есть зажигалка?” [U tebya yest’ zazhigalka?] Marek parsknął śmiechem, bo rosyjskie słowo „зажигалка” zabrzmiało dla niego jak „zarzygałka”, co skojarzyło mu się z wymiotowaniem. Zdezorientowany Siergiej nie rozumiał, co tak go rozbawiło i dlaczego jego kolega zapewnia, że nie ma dziś kaca. Dopiero gdy pokazał gest zapalania papierosa, Marek zorientował się, o co chodzi. Przez tę sytuację słowo „zarzygałka” stało się ich hermetycznym żartem w pracy.
Podczas nauki należy zachować ostrożność i dla pewności sprawdzać znaczenie słów. Przez „fałszywych przyjaciół” można mieć kłopoty nawet podczas lekcji, tak jak miało to miejsce w przypadku bohatera tej historii:
W liceum z rozszerzonym rosyjskim, pani Irina prowadziła lekcję o czasownikach. Co chwilę powtarzała: „Запомните эти слова!” [Zapomnite eti slova]. Janek, który dopiero zaczynał przygodę z rosyjskim, za każdym razem gdy to słyszał, był coraz bardziej zdezorientowany. Dla niego rosyjskie „запомните” (zapamiętajcie) brzmiało zupełnie jak „zapomnijcie”. Pod koniec lekcji Janek nie wytrzymał i zapytał: „Ale dlaczego mamy to wszystko zapomnieć? To po co się tego uczymy?”. Cała klasa wybuchnęła śmiechem, a pani Irina wyjaśniła nieporozumienie. Na kolejnych lekcjach, gdy Janek czegoś nie pamiętał, jego koledzy śmiali się, że chyba znów pomieszały mu się języki i dosłownie traktuje polecenia nauczycielki.
W poniższej tabeli przedstawiamy popularne przykłady rosyjskich „fałszywych przyjaciół”.
| Słowo w języku rosyjskim | Błędne skojarzenie | Poprawny odpowiednik w języku polskim | Odpowiednik błędnego skojarzenia |
| ангельский | angielski | anielski | английский |
| батон | batonik | bochenek chleba / bagietka | (шоколадный) батончик |
| белизна | bielizna | biel, białość | бельё |
| белка | belka | wiewiórka | брус |
| беспечный | bezpieczny | beztroski | безопасный |
| блуд | błąd | nierząd, rozpusta | ошибка |
| болото | błoto | bagno | грязь, слякоть |
| бронь | broń | rezerwacja | оружие |
| возраст | wzrost | wiek | рост |
| волна | wełna | fala | шерсть |
| гадать | gadać | wróżyć | болтать |
| глаз | głaz | oko | валун |
| гной | gnój (nawóz) | ropa | навоз |
| готовка | gotówka | gotowanie (jedzenia) | наличные (деньги) |
| грач | gracz | gawron | игрок |
| гроб | grób | trumna | могила |
| грубый | gruby | ordynarny, wulgarny | толстый |
| губа | gęba | warga / zatoka | рожа |
| давка | dawka | ścisk, tłok | доза |
| дворец | dworzec | pałac | вокзал |
| декада | dekada | dziesięć dni | десять лет |
| диван | dywan | kanapa | ковёр |
| довольный | dowolny | zadowolony | любой |
| доктор (учёная степень) | doktor (stopień naukowy) | doktor habilitowany (stopień naukowy) | кандидат наук (учёная степень) |
| дорожка | dorożka | dróżka | коляска, экипаж |
| дробь | drób | ułamek / ukośnik | птица |
| дружба | drużba | przyjaźń | дружка |
| дружка | dróżka | drużba | дорожка |
| дума | duma (uczucie) | myśl / duma (parlament) | гордость |
| дыня | dynia | melon | тыква |
| дядя | dziadek | wujek, stryjek | дедушка |
| единый | jedyny | jeden, niepodzielny | единственный |
| зимний | zimny | zimowy | холодный |
| карьер | kariera | kopalnia odkrywkowa / cwał (chód konia) | карьера |
| квас | kwas | kwas chlebowy | кислота |
| кеды | kiedy | trampki | когда |
| клятва | klątwa | przysięga | проклятие |
| ковёр | kawior | dywan | икра |
| конечно | koniecznie | oczywiście | обязательно |
| кресло | krzesło | fotel | стул |
| кровать | krawat | łóżko | галстук |
| кубок | kubek | puchar | кружка |
| ласковый | laskowy (orzech) | czuły, łagodny | лесной (орех) |
| личный | liczny | osobisty | многий |
| листопад | listopad (miesiąc) | opadanie liści | ноябрь |
| лыжи | łyżwy | narty | коньки |
| магазин | magazyn | sklep | склад |
| место | miasto | miejsce | город |
| наказать | nakazać | ukarać | приказать |
| неделя | niedziela | tydzień | воскресенье |
| орать | orać | wrzeszczeć | пахать |
| отдыхать | oddychać | odpoczywać | дышать |
| палач | palacz (papierosów) | kat | курильщик |
| памятник | pamiętnik (utwór) | pomnik | записки, мемуары |
| пенсия | pensja | emerytura / renta | зарплата |
| приклад | przykład | kolba karabinu | пример |
| рано | rano | wcześnie | утро |
| родина | rodzina | ojczyzna | семья |
| рожа | róża | gęba, morda | роза |
| сад | sad | ogród | фруктовый сад |
| синий | siny | niebieski | сизый |
| склеп | sklep | krypta | магазин |
| торговый | targowy | handlowy | базарный |
| терпение | cierpienie | cierpliwość | страдание |
| тьма | ćma | ciemność | ночная бабочка |
| убить | ubić (np. śmietanę) | zabić | взбить |
| утро | jutro | rano | завтра |
| факультет | fakultet (dodatkowe zajęcia) | wydział | факультатив |
| фамилия | rodzina | nazwisko | семья |
| фисташка | fistaszek | pistacja | земляной орех |
| хлопок | chłopak | bawełna | парень |
| холодный | chłodny | zimny | прохладный |
| хрупкий | chrupki | wątły, delikatny | хрустящий |
| целовать | celować | całować | целиться |
| чайка | czajka | mewa | чибис |
| час | czas | godzina | время |
| чашка | czaszka | filiżanka | череп |
| чин | czyn | ranga, stopień | поступок |
| чинить | czynić | naprawiać | поступать |
Gdzie uczyć się języka rosyjskiego w Polsce?
Języka rosyjskiego w Polsce najlepiej uczyć się pod okiem ekspertów. Wtedy można mieć pewność, że szybko przyswoi się nową wiedzę i wyćwiczy przydatne umiejętności językowe, bez popełniania powszechnych błędów.
Szkoła Języków Słowianka zgodnie ze swoją nazwą specjalizuje się w nauce języków słowiańskich, w tym też rosyjskiego. Stawiamy na nowoczesne, praktyczne metody, które pomagają zdobyć płynność w posługiwaniu się językiem. Nasze lektorki są doświadczonymi, wykwalifikowanym specjalistkami i native speakerkami, z którymi nauka rosyjskiego jest o wiele łatwiejsza. Przygotowujemy również specjalne zajęcia dla grup o szczególnych wymaganiach, jak np. rosyjski dla firm.
Chcesz zdobyć podstawy albo rozwinąć posiadane umiejętności? Z naszą pomocą szybko zaczniesz czytać, pisać i mówić po rosyjsku. Zachęcamy do sprawdzenia naszej oferty. Nie czekaj, zapisz się na kurs języka rosyjskiego!